Nakit sıkıntısı deyip geçme, tanı altında yatanı!

Deniz Gökçe, burada, yaratıcı Türk insanının yaratıcı finansman çözümü hakkında güzel ve eğlenceli bir yazı yazmış. Yazıdan bir alıntı yapmak istiyorum:

Meğerse kat karşılığı satılan pencereler ile literatüre geçen Türk insanı bir "yaratıcı finansman adımı" daha atmıştı. Pencereyi kat karşılığı satan kişi nakit sıkıntısını çözmek için bir bankaya gidiyor ve inşaatçıdan alacağı katı sanki, para vererek alacakmış gibi banka kredisi talep ederek, zaten kendisine ait olan daire için banka kredisi alıyor ve kendisine ait daireyi satın alıyordu. Böylece satış işlemleri için gider, vergi ve tabii faiz nedeni ile maliyet artmış oluyordu, ama nakite de geçilmiş olunuyordu.



Eğer pencere karşılığı alınan katta ileride fiyat artışı olursa da spekülasyondan kâr da elde edilebileceğinden, sorun aşılmış olabilirdi. Ama ileride kat iyi fiyata satılmazsa veya hiç satılamaz elde kalırsa, o zaman ciddi bir banka kredisi sorunu yaşanacaktı. Yani işin bir "kumar boyutu" da vardı. Yaratıcılığımıza, her tür olası soruna rağmen gene de "şapka çıkartmak" gerek.



Anahtar ile kulak kaşımak veya kürdan ile kulak temizlemek gibi "çok yararlı" ama aynı zamanda felaket üretebilecek yaratıcı buluşlarımız hep vardı. Dünyada olmayan "vadeli çeki" ekonomi literatürüne biz kazandırdık. Toplu taşımacılık yerine, minibüs ve dolmuşu da biz icat ettik. Baraj yapmak yerine, her eve plastik su deposu koymak da, insanlığa bizim katkımızdır. Kredi kartını ödeme aracı olmaktan çıkartıp, kredi olarak kullanıp batma, sonra da şikayet etme de bizim icadımızdır.



Teknolojiye ve bilime pek katkımız yoktur da, kimse "yamuk veya kestirmeci işlerde yaratıcı" olduğumuzu inkâr edemez. Ancak sorun bu mekanizmaların varsayımları bir süre sonra gerçekleşmediği zaman ortaya çıkar.

Anahtarı bilmem ama "vadeli çek" olayı başlı başına bir araştırma konusudur. Aynı şekilde pencerecilerin yaptıklarını da leverage ya da hedging arasında bir şeye benziyor ama "hikmetinden sual olunmaz" diyoruz ve bu meseleyi burada noktalıyoruz.